"बाळ, भुकेचंही कुठे नाव असतं का?" - माणुसकीचा झरा असणारे गोविंद काका!
लातूर नेता डिजिटल न्यूज विशेष: आजच्या धकाधकीच्या आणि स्वार्थी जगात माणुसकी कुठेतरी हरवत चालली आहे, अशी भावना वारंवार व्यक्त होत असते. मात्र, याच समाजात असेही काही सोन्यासारखी माणसं असतात, जी कोणतीही प्रसिद्धी नको असतांना मूकपणे समाजाची सेवा करतात. अशीच एक मनाला हेलावून टाकणारी आणि डोळ्यात पाणी आणणारी हृदयस्पर्शी कथा आज आम्ही आपल्यासाठी घेऊन आलो आहोत.
ही कथा केवळ एका भाजीवाल्याची नाही, तर निस्वार्थ प्रेमाची आणि जगण्याचं खरं सार शिकवणाऱ्या एका थोर मनाची आहे.
भाजी विकताना माणुसकी विकणारे गोविंद काका!
पुण्यामधल्या एका जुन्या वसाहतीबाहेर ताडपत्रीच्या छोट्याशा दुकानात भाजी विकणारे गोविंद काका हे केवळ एक भाजीवाले नव्हते, तर चालती-बोलती माणुसकी होती. वयसाधारण पासष्ट वर्षं असलेल्या गोविंद काकांची एक वेगळीच ओळख होती. एखादा ग्राहक भाजी घेताना दोन रुपये कमी करायला सांगायचा, तेव्हा ते कोणताही वाद न घालता हसून ते मान्य करायचे.
बाजारातले इतर दुकानदार त्यांची थट्टा करत, “असा व्यापार केलात तर स्वतः काय खाणार?” त्यावर गोविंद काकांचं उत्तर नेहमी ठरलेलं असे— “भाऊ, पोट भरण्यासाठी पैसे लागतात… पण रात्री शांत झोपण्यासाठी त्यापेक्षा काहीतरी वेगळं लागतं.”
“बाळ, भुकेचंही कुठे नाव असतं का?”
माधुरी नावाची एक महिला रोज त्यांच्याकडे भाजी घ्यायची. एके दिवशी तिने बटाट्याचा भाव विचारला, आणि समोरच्या दुकानात कमी भाव मिळत असल्यामुळे तिने गोविंद काकांकडे भाजी परत ठेवली. पण दुपारी बाजार ओस पडल्यावर तिने पाहिलं की, गोविंद काका उरलेल्या भाज्या वेगवेगळ्या पिशव्यांमध्ये भरून बाजारामागच्या एका अरुंद गल्लीत तीन वृद्ध महिलांना मोफत पोहोचवत आहेत.
जेव्हा माधुरीने त्यांना विचारलं, “काका, हा तिसरा भाग कोणाला देता? नाव तरी सांगा ना?” तेव्हा गोविंद काकांनी तिच्याकडे पाहत अत्यंत मार्मिक आणि काळजाला हात घालणारे उत्तर दिले—
“बाळ, भुकेचंही कुठे नाव असतं का?”
“बाळ, भुकेचंही कुठे नाव असतं का?” – माणुसकीचा झरा असणारे गोविंद काका!
एक जुनी लाकडी पेटी आणि ३७ कुटुंबांचा आधार
काही दिवसांनी गोविंद काकांच्या प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे दुकान काही दिवस बंद ठेवावं लागलं. त्यांच्या मागे दुकानावर एक छोटीशी चिठ्ठी होती— “भाज्या कधी कधी खराब होतात… पण माणुसकी खराब होऊ देऊ नका.”
माधुरीने दुकानाखाली शोध घेतला असता, एका जुन्या लाकडी पेटीत ३७ घरांच्या अशा चिठ्ठ्या सापडल्या, ज्यांना गोविंद काका कोणतीही प्रसिद्धी न घेता नियमितपणे भाजी व मदत पोहोचवत होते. जेव्हा ते बरे होऊन परत आले, तेव्हा ती ३७ कुटुंबं आणि बाजारातले लोक त्यांच्या स्वागतासाठी उभे होते. ज्या मुलांना त्यांनी कधीकाळी भाजी दिली होती, ते आज बँकेत अधिकारी आणि डॉक्टर झाले होते.
जेव्हा माधुरीने त्यांना विचारलं की, तुम्ही कधी हे कुणाला सांगितलं का नाही? तेव्हा गोविंद काकांनी तराजू हातात घेत अतिशय मोलाचे वाक्य उच्चारले—
“बाळ, मदत जर बदल्यात मान-सन्मान मागू लागली… तर ती मदत राहत नाही, तो व्यवहार होतो.” ❤️
एक सुंदर बदल: ‘गरजेची टोपली’
गोविंद काकांच्या या निस्वार्थ प्रेमापासून प्रेरणा घेऊन त्या दिवशी बाजारातील लोकांनी कोणताही मोठा गाजावाजा न करता मध्यभागी एक ‘गरजेची टोपली’ ठेवली, जिथे पैशांशिवायही गरजूंना भाजी मिळू शकेल.
गोविंद काकांनी आयुष्यभर तराजूने भाज्या मोजल्या, पण कधीही माणसांचं दुःख मोजलं नाही. आयुष्यभरात आपण कमावलेली संपत्ती बँकेच्या खात्यात जमा असतेच असे नाही, पण कुणाच्या तरी मनापासून निघालेले आशीर्वाद हीच खरी माणसाची जमापुंजी असते.
विशेष टिप: सदर कथा साधनाश्रीजी रोठे आळंदीकर यांच्या फेसबुक वाॅलवरून घेण्यात आली आहे. या कथेच्या लेखकाबद्दल विस्तारित माहिती उपलब्ध नसून सर्व श्रेय लेखकास जाते. लातूर नेता डिजिटल न्यूजने ही कथा समाजाने आदर्श घेऊन माणुसकीची जपणूक करावी, या स्वच्छ भावनेने लेखाची पुनर्रचना करून पोस्ट केली आहे.
